World Blood Donation Day 2024 - Alle belangrijke vragen en antwoorden over de bloeddonatie

We willen de “Wereldbloeddonordag” van vandaag aangrijpen om u te informeren over het thema bloeddonatie. Bent u zelf bloeddonor en levert u daarmee een belangrijke bijdrage aan het algemeen welzijn? Of behoort u misschien zelfs tot de mensen die zelf al eens een bloedtransfusie hebben gekregen? Weet u eigenlijk wel wat uw eigen bloedgroep is?

In Duitsland doneert slechts ongeveer 3% van de bevolking regelmatig bloed. De dagelijkse behoefte aan bloeddonaties in Duitsland bedraagt ongeveer 15.000 om de zorg voor patiënten in de ziekenhuizen te kunnen waarborgen. Er is een grote vraag naar bloeddonaties om op lange termijn aan de dagelijkse medische behoefte te kunnen voldoen. Iedereen telt mee – ook u!

Waarom zou ik bloed doneren?

 Redenen om bloed te doneren:

• Levens redden: elke bloeddonatie kan tot drie levens redden, aangezien het bloed wordt opgesplitst in zijn bestanddelen (rode bloedcellen, plasma en bloedplaatjes).

• Medische zorg: Bloeddonaties zijn onmisbaar voor operaties, slachtoffers van ongevallen, kankerbehandelingen en chronische ziekten.

• Uw eigen gezondheid: Regelmatige donoren worden vóór elke donatie medisch onderzocht, wat kan bijdragen aan de vroegtijdige opsporing van gezondheidsproblemen.

• Steun aan de gemeenschap: Door bloed te doneren levert u een belangrijke bijdrage aan de medische zorg in uw gemeenschap.

• Dankbaarheid en beloning: Veel mensen ervaren dankbaarheid en een gevoel van voldoening door de altruïstische daad van het bloeddoneren. In sommige landen wordt ook een vergoeding geboden.

Wat is een volbloeddonatie?

Bij een bloeddonatie wordt doorgaans ongeveer 500 milliliter bloed afgenomen. Dit omvat alle bloedbestanddelen (erytrocyten, leukocyten, trombocyten, bloedplasma). Deze hoeveelheid komt overeen met ongeveer een halve liter en wordt door een gezonde volwassene goed verdragen. De exacte hoeveelheid kan enigszins variëren, afhankelijk van de richtlijnen van het betreffende land of de bloeddonatie-instelling. Aangezien het lichaam een bepaalde hersteltijd nodig heeft, moet de periode tussen twee bloeddonaties minimaal 8 weken bedragen. Vrouwen mogen vier keer per jaar bloed doneren, mannen daarentegen zes keer. Dit kan worden verklaard door de lagere hematocrietwaarde, wat betekent dat vrouwen een lager aantal erytrocyten (rode bloedcellen) hebben. Een bloedconserve heeft een maximale houdbaarheid van 42 dagen.

 Alternatieven voor het doneren

volbloed

Naast het doneren van volbloed zijn er ook andere vormen van bloeddonatie, zoals de Plasmadonatie en bloedplaatjesdonatie, waarbij verschillende hoeveelheden en bestanddelen van het bloed worden afgenomen:

• Plasmadonatie: Bij een plasmadonatie wordt alleen het plasma, het vloeibare, gelige deel van het bloed, afgenomen. Afhankelijk van het lichaamsgewicht van de donor wordt daarbij doorgaans tussen de 600 en 800 ml plasma verzameld. Dit bestaat voor 90% uit water. De rest bestaat uit voedingsstoffen, hormonen, mineralen en meer dan 120 verschillende eiwitten.Het vervult in het lichaam als transport- en opslagmedium levensbelangrijke taken. Het resterende bloed en dus de niet-benodigde bloedbestanddelen (erytrocyten, leukocyten en trombocyten) worden aan de donor teruggegeven. Uit het bloedplasma worden waardevolle stoffen voor geneesmiddelen gewonnen, die nodig zijn voor de behandeling van levensbedreigende ziekten, bijvoorbeeld bij bloedstollingsstoornissen of een verzwakt immuunsysteem. De donatie-interval is daarbij aanzienlijk korter dan bij volbloeddonaties. Er kunnen tot 60 plasmadonaties per jaar worden gedaan. Tussen de donaties moet minimaal 2 dagen zitten. Het Duitse Rode Kruis adviseert een interval van 7 dagen.

• Trombocytendonatie: Bij trombocytendonatie worden de bloedplaatjes (trombocyten) afgenomen, terwijl de rode bloedcellen en het plasma worden teruggegeven. De bloedplaatjes spelen een belangrijke rol bij wondgenezing, de bloedstolling en bij immuundeficiëntie. Meestal ontvangen personen die lijden aan leukemie of andere vormen van kanker een bloedplaatjesdonatie, omdat zij zelf geen bloedplaatjes meer kunnen aanmaken. Dit komt bijvoorbeeld voor na een beenmergtransplantatie, na ernstige ongevallen of na levertransplantaties. Het aanbevolen interval tussen donaties bedraagt 14 dagen, zodat er maximaal 25 donaties per jaar kunnen worden gedaan. De houdbaarheid van bloedplaatjes bedraagt slechts 4 dagen. De procedure is vergelijkbaar met die van plasmadonatie. Er worden bloedplaatjes en een deel van het plasma uit het bloed gefilterd. De overige bestanddelen worden weer aan het lichaam teruggegeven.

Om de drie procedures van elkaar te kunnen onderscheiden, is een overzicht nuttig waarin alle drie de procedures rechtstreeks met elkaar worden vergeleken.

   Wat is de rhesusfactor en waarom is deze zo belangrijk?

De rhesusfactor (Rh-factor) is een eiwit dat op het oppervlak van de rode bloedcellen kan voorkomen. Als het eiwit aanwezig is, wordt de bloedgroep aangeduid als Rh-positief (Rh+); als het ontbreekt, als Rh-negatief (Rh-). De Rhesusfactor speelt een belangrijke rol bij bloedtransfusies en zwangerschappen.

Rhesusfactor en bloedtransfusies:

• Rh-positief (Rh+): Personen met Rh+-bloed kunnen zowel Rh+- als Rh--bloed krijgen.
• Rh-negatief (Rh-): Personen met Rh--bloed mogen alleen Rh--bloed krijgen, aangezien een transfusie met Rh+-bloed tot een immunologische reactie kan leiden.

Rhesusfactor en zwangerschap:

De rhesusfactor speelt ook een belangrijke rol bij zwangerschappen. Wanneer een Rh-negatieve moeder een Rh-positief kind verwacht, kunnen er complicaties optreden, met name bij volgende zwangerschappen, aangezien het lichaam van de moeder antistoffen tegen Rh-positieve cellen kan ontwikkelen. Daarom krijgen zwangere Rh-negatieve vrouwen vaak een injectie met anti-D-immunoglobuline (anti-D-profylaxe) toegediend om deze immuunreactie te voorkomen.

Samenvattend is de rhesusfactor een doorslaggevende factor bij de compatibiliteit van bloedgroepen en moet er bij bloedtransfusies en zwangerschappen zorgvuldig rekening mee worden gehouden.

Wie kan welk bloed ontvangen?

Deze tabel verduidelijkt de compatibiliteit van bloedgroepen, rekening houdend met de Rhesusfactor. Rh-negatieve ontvangers moeten ervoor zorgen dat zij uitsluitend Rh-negatief bloed ontvangen om immunologische reacties te voorkomen. Rh-positieve ontvangers hebben daarentegen meer flexibiliteit en kunnen zowel Rh-positief als Rh-negatief bloed ontvangen.

Voorbeeld van compatibiliteit:

• Iemand met bloedgroep A- kan bloed ontvangen van donoren met de bloedgroepen A- en 0-.
• Iemand met bloedgroep A+ kan bloed ontvangen van donoren met de bloedgroepen A+, A-, 0+ en 0-.

 Wie mag bloed doneren en wat is er nieuw?

Voorwaarden voor bloeddonoren:

• Gezondheidstoestand: De donor moet gezond zijn en vrij van infectieziekten.

• Leeftijd: Donoren moeten tussen de 18 en 65 jaar oud zijn. Eerste donoren mogen in de regel niet ouder zijn dan 60 jaar; regelmatige donoren kunnen tot 68 jaar of ouder doneren, afhankelijk van de beoordeling door een arts. De gemiddelde leeftijd van bloeddonoren ligt rond de 48 jaar, terwijl de gemiddelde leeftijd van eerste donoren 32,9 jaar bedraagt.

• Gewicht: minimumgewicht van 50 kg

• Bloeddruk en hemoglobinegehalte: De bloeddruk moet binnen het normale bereik liggen en het hemoglobinegehalte moet voldoende hoog zijn.

• Intervallen tussen de donaties: Vrouwen mogen om de 12 weken bloed doneren en mannen om de 8 weken.

• Wijzigingen in Duitsland: Sinds september 2021 mogen homoseksuele mannen in Duitsland bloed doneren, mits zij gedurende ten minste vier maanden geen nieuwe seksuele partner hebben gehad. Deze aanpassing is doorgevoerd om discriminatie te verminderen en tegelijkertijd de veiligheid van de bloedvoorziening te waarborgen

Wie komt niet in aanmerking voor bloeddonatie?

Uitsluitingscriteria:

• Besmettelijke ziekten: personen met hepatitis B, hepatitis C, HIV of andere besmettelijke ziekten

• Gebruik van medicijnen: bepaalde medicijnen kunnen leiden tot een tijdelijke of permanente uitsluiting

• Risicogedrag: personen met een hoog risico op seksueel overdraagbare aandoeningen, evenals personen met een drugsverslaving

• Reizen naar risicogebieden: een verblijf in gebieden met een risico op malaria of het zikavirus leidt tot een tijdelijke uitsluiting

• Tatoeages en piercings: personen die zich in de afgelopen vier maanden een tatoeage of piercing hebben laten zetten

• Zwangerschap en borstvoeding: vrouwen tijdens de zwangerschap en tot zes maanden na de bevalling of tijdens de borstvoeding

• Chronische aandoeningen: personen met bepaalde chronische aandoeningen, zoals diabetes of hart- en vaatziekten, die niet goed onder controle zijn

Waar moet u op letten op de dag van de bloeddonatie?

Op de dag van de bloeddonatie zijn er enkele belangrijke zaken waar u rekening mee moet houden om ervoor te zorgen dat het donatieproces soepel verloopt en veilig is voor zowel de donor als de ontvanger. Deze maatregelen helpen het risico op bijwerkingen te minimaliseren en zorgen ervoor dat u snel herstelt van de bloeddonatie.

Zorg dat u goed gehydrateerd bent:

• Drink voldoende water voor en na de bloeddonatie. Een goede hydratatie helpt het bloedvolume op peil te houden en circulatieproblemen als gevolg van de donatie te voorkomen

Eet voldoende:

• Eet een gezonde maaltijd voordat u bloed doneert. Vermijd echter vette voedingsmiddelen, aangezien deze de bloedanalyse kunnen beïnvloeden.

 Vermijd alcohol:

• Vermijd alcoholgebruik op de dag van de bloeddonatie en idealiter ook de dag ervoor, aangezien alcohol een uitdrogend effect heeft en het bloedbeeld kan beïnvloeden.

Voldoende slaap:

• Zorg ervoor dat u de nacht vóór de bloeddonatie voldoende slaap krijgt. Een uitgerust lichaam kan het bloedverlies beter verwerken.

 Geschikte kleding:

• Draag kleding met korte mouwen of kleding die u gemakkelijk kunt oprollen, zodat het medisch personeel gemakkelijk bij uw arm kan komen.

 Controleer uw gezondheidstoestand:

• Zorg ervoor dat u zich gezond voelt. Als u verkoudheidsverschijnselen, koorts of andere gezondheidsproblemen heeft, stel het bloeddoneren dan uit.

 Geen zware lichamelijke inspanning:

• Vermijd zware lichamelijke inspanningen, sport en zwaar tillen op de dag van de bloeddonatie, zowel ervoor als erna.

 Identiteitsbewijzen meenemen:

• Neem een geldig identiteitsbewijs of bloeddonorkaart mee, indien nodig

 Na de bloeddonatie:

• Rust na de bloeddonatie 10-15 minuten uit en drink voldoende. Een kleine snack zal uw bloedsuikerspiegel stabiliseren
• Sta niet direct na de bloeddonatie op en maak geen snelle bewegingen om duizeligheid te voorkomen
• Let goed op hoe u zich voelt. Bij duizeligheid of onwel worden dient u onmiddellijk het medisch personeel te informeren

 Nazorg:

• Drink de komende 24 uur veel en vermijd alcohol
• Vermijd intensieve training of zware inspanningen voor de rest van de dag