Het huidige verkoudheidsseizoen: De belangrijkste feiten verzameld

De situatie: Waarom er overal wordt gehoest en gesnotterd

Wanneer het buiten koeler, binnen droger en krapper wordt, hebben respiratoire virussen vrij spel. Precies dat zien de meldsystemen in Duitsland ook dit seizoen: De activiteit van acute luchtwegaandoeningen is laag tot gematigd, maar miljoenen mensen zijn getroffen – de meeste met milde, typische verkoudheidssymptomen. In de huidige laboratoriumanalyses van het RKI domineerden rhinovirussen en SARS‑CoV‑2. Parainfluenzavirussen kwamen in mindere mate voor, influenza, seizoensgebonden humane coronavirussen, adeno- en metapneumovirussen slechts sporadisch. Wat echter tot opluchting leidt, zijn de cijfers van de ernstige gevallen (stationair) en COVID‑19‑diagnoses in het ziekenhuis. Deze liggen namelijk aanzienlijk lager dan vorig jaar rond deze tijd; ook de SARS‑CoV‑2‑last in het afvalwater is recentelijk afgenomen. Dit wijst op een momenteel relatief ontspannen algehele situatie, ondanks veel infecties in het dagelijks leven.

Waarom verkoudheid in de winter vaker voorkomt – en wat dat betekent voor het gedrag

• Kou zelf maakt niet ziek; het bevordert echter nauwer binnenruimte-contact, droge slijmvliezen en langere overlevingstijden van virussen op oppervlakken/druppels.

• Binnenruimtes zijn bepalend: Waar veel mensen zijn, stijgt de kans op overdracht – in het openbaar vervoer, in klaslokalen, in kantoren. Ventileren en afstand houden bij symptomen zijn daarom zo effectief.

• Immuniteitslandschap: Na jaren met wisselende contactpatronen (pandemie, maatregelen, inhaaleffecten) stabiliseert de situatie zich – met milde seizoensschommelingen en incidentele uitschieters bij individuele pathogenen. Momenteel is er eerder sprake van normaliteit met rhinovirus-dominantie en gematigde COVID-activiteit.

De pathogenen van het seizoen: Een overzicht

Rhinovirussen – de „Klassiekers“ van de verkoudheid

Rhinovirussen zijn de meest voorkomende veroorzakers van de verkoudheid: loopneus, kriebel in de keel, prikkelhoest, soms subfebriele temperaturen. Ze circuleren in alle leeftijdsgroepen. Voor gezinnen betekent dit: kinderdagverblijven en scholen fungeren als „draaischijven“, volwassenen brengen de infecties mee naar het werk. Rhinovirussen zijn hardnekkig, maar meestal onschuldig. Bij astma kunnen ze aanvallen uitlokken.

SARS‑CoV‑2 – nog steeds deel van de mix

Corona is niet weg, maar onderdeel van de gebruikelijke winterviruscocktail. Het RKI schat een COVID‑19‑incidentie van ongeveer 200 per 100.000 – duidelijk lager dan vorig jaar rond dezelfde tijd. Klinisch betekent dit momenteel: veel milde tot matige gevallen, ernstige gevallen zeldzaam.

Parainfluenza, Adeno‑, hCoV & Co.

Nevenacteurs zijn aanwezig, maar procentueel klein. Parainfluenza werd vooral bij kinderen gevonden; Adenovirussen en seizoensgebonden humane coronavirussen kwamen sporadisch voor. RSV was in de sentinel niet aantoonbaar en in het meldsysteem laag – kan echter met de voortgang van de winter toenemen, vooral in de jongere leeftijdsgroepen.

En de griep?

Influenza is begin november nog nauwelijks in het spel. Historisch gezien komt de griepgolf in Duitsland vaak pas na de jaarwisseling. Precies daarom is vaccinatie in de herfst de moeite waard: De bescherming is op tijd opgebouwd als het serieus wordt.

Verkoudheid vs. Griep vs. COVID‑19 – de grove indeling

• Verkoudheid (griepachtige infectie): sluipend begin, loopneus/niezen op de voorgrond, matige keelpijn/hoesten, zelden hoge koorts.

• Influenza (echte griep): meestal plotseling begin, hoge koorts, uitgesproken hoofd‑/spierpijn, droge hoest; treft vaak het hele lichaam. Griepgolven komen hier meestal na de jaarwisseling.

• COVID‑19: zeer variabel – van verkoudheidsachtig tot koortsig met geur‑/smaakstoornissen; dankzij immuniteit in de bevolking momenteel vaak mild, maar risicogroepen moeten waakzaam blijven.

Vaccinaties in de herfst/winter: Wie profiteert nu waarvan?

Wat u nu concreet kunt doen – 9 effectieve dagelijkse maatregelen

1. Blijf thuis als u ziek bent. Zo onderbreekt u infectieketens – vooral bij contact met zuigelingen, zwangere vrouwen, ouderen of mensen met een verzwakt immuunsysteem. Het BMG raadt aan om bij onvermijdelijke ontmoetingen een masker te dragen.

2. Hoest‑ en niesetiquette (elleboog, papieren zakdoekjes), handhygiëne (kort, maar grondig) en regelmatig luchten verminderen het besmettingsrisico binnenshuis.

3. Slaap, warmte, vocht. Het lichaam heeft rust nodig; lauwe dranken, heldere bouillons en vochtige kamerlucht verlichten de symptomen.

4. Zout‑neusverzorging (isotone spoeling/spray) kan slijm oplossen en de neusademhaling verbeteren.

5. Keelpijn: Gorgeloplossingen (bijv. met zoutwater) of zuigtabletten bevochtigen en kalmeren – ze doen geen wonderen, maar vaak voelt het draaglijker.

6. Hoest: Volgens de huidige kennis kan honing (vanaf 1 jaar, nooit bij zuigelingen!) nachtelijke hoest tijdelijk verlichten – vooral bij kinderen.

7. Koorts/pijn: Paracetamol of ibuprofen kan nuttig zijn, mits het indicatie-, dosis- en leeftijdsgericht wordt gebruikt.

8. Veel gaat vanzelf voorbij. De meeste verkoudheden verbeteren binnen een week, de hoest kan langer aanhouden.

9. Antibiotica? Alleen bij bacteriële complicaties – tegen virussen helpen ze niet. Uw arts beslist op basis van bevindingen, niet 'op vermoeden'.

Belangrijk: Dit artikel vervangt geen medisch advies. Neem bij onzekerheid of ernstige symptomen contact op met uw praktijk of de medische spoeddienst.

Wanneer naar de dokter, wanneer naar de spoedeisende hulp?

• Onmiddellijk medisch laten onderzoeken bij ademnood, aanhoudend hoge koorts (> 39 °C gedurende meerdere dagen), ernstige pijn in borst/oren/bijholten, bewustzijns- of circulatieproblemen, duidelijke verslechtering na aanvankelijke verbetering.

• Bij kinderen: Atypische slaperigheid, weigeren te drinken, intrekkingen van de tussenribruimten bij het ademen, piepende ademhaling, zuigelingen < 3 maanden met koorts – gelieve onmiddellijk medisch te laten onderzoeken.

• Chronische aandoeningen (bijv. COPD, hartfalen, diabetes): vroegtijdig overleg plegen, omdat infecties gecompenseerde toestanden kunnen doen ontsporen.

Vooruitblik: Wat de komende weken zouden kunnen brengen

In de komende weken zou de influenza toenemend aan kracht kunnen winnen, vooral in december en januari, afhankelijk van de intensiteit van het seizoen. Wie zich nog niet heeft laten vaccineren, zou dit idealiter in november of december moeten doen om tijdig beschermd te zijn. Het Robert Koch Instituut raadt aan om de griepprik niet uit te stellen, aangezien de vaccinatie van cruciaal belang is voor mensen in risicogroepen. Ook het RSV (Respiratoir syncytieel virus) kan regionaal, vooral bij kinderen, weer vaker voorkomen. Kinderartsenpraktijken bieden waardevolle informatie over preventie en klinische aanpak wanneer er een toename van RSV-gevallen is. Deze informatie helpt ouders en verzorgers zich optimaal voor te bereiden en indien nodig vroegtijdig te reageren. Wat betreft SARS-CoV-2 ligt het huidige niveau van infecties duidelijk onder dat van vorig jaar. 

Checklist: Zo komt u goed door het seizoen

Om goed door het verkoudheids- en griepseizoen te komen, is het belangrijk om regelmatig de vaccinatiestatus te controleren. Vooral de vaccinaties tegen griep en COVID-19 worden in de herfst aanbevolen. Ook de RSV-vaccinatie moet worden overwogen als deze relevant is voor de betreffende persoon. Het beste is om dit te doen voor de feestdagen, wanneer veel mensen nauw contact hebben. Een goed uitgeruste huisapotheek is ook essentieel. Dit omvat een koortsthermometer, pijn- en koortsmiddelen, zoutoplossingssprays voor neusholteverzorging, zakdoeken en eventueel hoestonderdrukkers of -oplossers. Bovendien spelen dagelijkse routines een grote rol bij het verminderen van het infectierisico. Regelmatig luchten, naleving van hoestetiquette, het verminderen van contacten bij symptomen en het dragen van een masker in gevoelige situaties behoren tot de belangrijkste maatregelen. Voor gezinnen is het zinvol om noodnummers bij de hand te hebben en vooraf na te denken over kinderopvang. Ook de school- en kinderopvangregels moeten bekend zijn om in geval van nood snel te kunnen reageren. 

Conclusie

Het verkoudheidsseizoen 2025/26 is hier – merkbaar, maar beheersbaar. Rhinovirussen domineren het beeld; SARS-CoV-2 mengt mee, maar blijft momenteel onder controle. Influenza staat in de startblokken; wie de griepprik in de herfst neemt, doet het goed. Aangevuld met een paar eenvoudige gedragsregels, wat geduld – en de bereidheid om bij ernstige symptomen medisch advies in te winnen – komen de meeste mensen goed de winter door. De cijfers zullen de komende weken verschuiven, maar met een blik op de RKI-weekrapporten blijft u op koers.